home CULTURE, FEATURED, SCOOP ‘วะงะสะ’ ร่มกระดาษที่คนรักความเป็นญี่ปุ่นควรรู้จัก

‘วะงะสะ’ ร่มกระดาษที่คนรักความเป็นญี่ปุ่นควรรู้จัก

ในฤดูฝนพร้อมบรรยากาศฝนพรำเช่นนี้ ร่ม คืออุปกรณ์การดำรงชีวิตที่จำเป็นอย่างยิ่ง หากพิจารณาถึงการใช้ชีวิตของชาวญี่ปุ่นซึ่งมักจะมีศิลปะแฝงอยู่ในการดำรงชีวิตของตนเองแม้กระทั่งร่มสำหรับใช้กางเพื่อกันน้ำฝนและหิมะยังมีความงามที่สร้างคุณค่าให้กับสิ่งของนั้นได้เป็นอย่างดี
วะงะสะ จึงเป็นสิ่งของอีกชิ้นที่มีทั้งประโยชน์ใช้สอย และรูปลักษณ์ที่งดงามจนเป็นที่ประทับใจของผู้พบเห็น

 

กระดาษที่กันน้ำฝน

วะงะสะ (和傘)  ร่มพื้นเมืองของญี่ปุ่น ด้ามจับและโครงทำจากไม้ไผ่ ส่วนที่กันฝนทำจากกระดาษญี่ปุ่นเรียกว่า วะชิ (和紙) ซึ่งกระดาษที่ใช้นั้นสามารถกันน้ำได้ และยังมีการเคลือบน้ำมันพิเศษลงไปอีกด้วย รูปแบบของร่มวะงะสะมีการออกแบบที่เหมาะมือ ทั้งยังสวยงาม เรียกได้ว่ามีทั้งความสะดวกสบายเหมาะสำหรับใช้งานจริง และการชมความงามของลวดลายกับสีสันของกระดาษที่อยู่ตรงคันร่ม

 

จากร่มจีนสู่ร่มญี่ปุ่น

ความเป็นมาของร่มวะงะสะนั้น เริ่มต้นขึ้นในยุคโบราณช่วงปลายศตวรรษที่ 15 ก่อนหน้านั้นผู้คนใช้เพียงหมวกฟาง และผ้าคลุมสำหรับกันฝนเท่านั้น

 

ต้นแบบของร่มวะงะสะได้มาจาก
ร่มเท็นไง ของประเทศจีน จุดต่างอยู่ที่ร่มเท็นไงไม่สามารถหุบได้ แต่ร่มวะงะสะของญี่ปุ่นนั้นได้นำรูปแบบของร่มเท็นไงมาดัดแปลงปรับปรุงโดยนำการกระดาษญี่ปุ่นมาใช้เป็นวัสดุ และใช้ไม้ไผ่คุณภาพสูง
ซึ่งร่มวะงะสะในช่วงยุคคุโรมะจินั้นสามารถที่จะหุบกางได้ และรูปแบบร่มนี้ได้สืบทอดมาจนเป็นรูปแบบของร่มวะงะสะที่พบเห็นทั่วไปในปัจจุบัน

ในอดีตร่มถือเป็นสิ่งของที่มีราคาสูง และหรูหรา เมื่อถึงยุคเอโดะ วะงะสะเริ่มเป็นที่นิยมมากขึ้นผู้คนจึงใช้ร่มทั้งเพื่อกันฝน และกันแดด ไปจนถึงการถือเพื่อความสวยงาม หญิงสาวในสมัยก่อนมักจะนิยมแต่งกิโมโนเข้าคู่กับร่มวะงะสะที่ตนเองถือ

ภาพโดย ฮารุโนะบุ สุซุกิ

 

ศิลปะภาพ อุกิโยะ (浮世絵) หรือที่เรียกว่าภาพพิมพ์จากแม่พิมพ์ไม้ ของญี่ปุ่นในยุคเอโดะมักจะปรากฏคนถือร่มอยู่ในภาพ เป็นอีกสิ่งที่แสดงให้เห็นว่าร่มวะงะสะเป็นส่วนหนึ่งในวิถีชีวิตประจำวันของคนญี่ปุ่นในฐานะสิ่งของที่เป็นปัจจัยในการดำรงชีวิต ทั้งยังเป็นจุดกำเนิดของสิ่งต่างๆ ซึ่งส่งอิทธิพลในเชิงวัฒนธรรมอื่นๆ

 

 

ไม้ไผ่ และกระดาษสู่คันร่ม

วัตถุดิบหลักในการทำร่มวะงะสะนั้นใช้ทั้งไม้ไผ่ ไม้กำยาน น้ำยาเคลือบเงา และกระดาษญี่ปุ่น โดยยังใช้น้ำมันพืชในการเคลือบกระดาษเพื่อให้มีคุณสมบัติกันน้ำ

โครงซี่ และด้ามของร่มทำจากไม้ไผ่ เชื่อมต่อกันผ่านชิ้นส่วนด้านบนซึ่งเรียกว่า โรคุโระ (焔魔堂) เป็นชิ้นส่วนสำคัญที่ทำให้ร่มหุบกางได้ การประกอบกระดาษต้องใช้ความระมัดระวังเป็นอย่างสูง หลังการติดกระดาษร่มจะถูกนำไปทาน้ำมันพืชเพื่อให้กันน้ำ ด้านนอกจะเคลือบเงาแลกเกอร์ จากนั้นจึงนำไปตากแดดให้แห้ง ส่วนด้ามจับสำหรับถือจะนำไม้ไผ่มาหุ้ม หลังจาประกอบเข้าจึงตกแต่งเป็นขั้นตอนสุดท้าย

การทำร่มวะงะสะนั้นต้องใช้ฝีมือ ทั้งยังมีขั้นตอนมากมาย การทำร่มแต่ละครั้งใช้เวลานานหลายเดือน ร่มที่เกิดจากการทำมือนั้นมีความประณีตสวยงาม และเป็นศิลปะงานฝีมือซึ่งเกิดจากช่างทำร่มผู้มีความรักในวัฒนธรรมของตนเอง

 

สวยงามจนนิยมในด้านศิลปะ

ชาวญี่ปุ่นในปัจจุบันนิยมใช้ร่มตะวันตกมากกว่า การใช้งานร่มงะวะสะจึงใช้ในเฉพาะโอกาสพิเศษอย่างพิธีวิวาห์แบบญี่ปุ่นดั้งเดิม การถือร่มมักคู่กับการแต่งกายชุดกิโมโน ทั้งนี้เรายังคงสามารถนำร่มวะงะสะมาใช้ได้จริงอยู่ในยามที่ฝนโปรยปรายลงมา แม้ผู้คนจะนิยมไปใช้ตกแต่งภายในหรือใช้ในงานศิลปะฟ้อนรำเสียมากกว่าแล้วก็ตาม

 

จากสิ่งของสู่สิ่งลึกลับ

ผีร่ม ทาทาระ โคกาสะ (多々良 小傘) จากเกมโทวโฮว (Touhou)

 

 

ร่มวะงะสะนั้นได้รับความนิยมเป็นอย่างมากถึงขั้นที่มีปีศาจหรือโอะบะเกะ (お化け) ของตนเอง โดยผีร่มนั้นเป็นโอะบะเกะที่มากจากสิ่งไม่มีชีวิตจึงเรียกว่าสึคุโมะกามิ (付喪神) ผีร่มมีชื่อเรียกมากมายทั้ง คะซะโอะบะเกะ (傘おばけ) , คะระคะซะโอะบะเกะ (から傘おばけ) , คะซะบะเกะ (傘化け) และคะระคะซะโคะโซะ (唐傘小僧)

 

 

ร่มวะงะสะในอนิเมะ มังงะ และเกมต่างๆ

ตัวละครเอกในอนิเมะหลากหลายเรื่องมีการนำเอาร่มวะงะสะมาถือเป็นสิ่งของประจำตัวเป็นจุดเด่นของตนเอง แสดงให้เห็นถึงการให้ความสำคัญในสิ่งที่เป็นตัวแทนความเป็นชาติ และวัฒนธรรมของญี่ปุ่นที่ปรากฏอยู่ในอนิเมะแต่ละเรื่อง ตัวละครเด่นที่มักปรากฏตัวพร้อมมีร่มวะงะสะประจำกายได้แก่ คางุระ จาก กินทามะ, อิซานะ ยาชิโระ จาก K Project และยามาโตะ จาก Kantai Collection

คางุระ จาก กินทามะ

 อิซานะ ยาชิโระ จาก K Project และยามาโตะ จาก Kantai Collection

ภาพจากซ้ายไปขวา คนขายยานักล่าปีศาจ Mononoke (モノノ怪), นัตสึเมะกับบันทึกพิศวง (Natsume Yuujinchou) และ Hakuouki Shinsengumi Kitan

ภาพจากเกม Azur Lane

ภาพจากเกม Onmyoji

ภาพจากเกม YUME100 – ร้อยดวงใจเจ้าชายนิทรา

ร่มวะงะสะที่มีลวดลายเกี่ยวกับอนิเมะ มังงะ หรือเกม

สินค้าที่เกี่ยวกับอนิเม และเกมต่างๆ นั้นมีมากมายไปตั้งแต่ พวงกุญแจ, เสื้อยืด, แก้วน้ำ, ร่ม และอื่นๆ มากมาย โดยแม้แต่ร่มกระดาษก็ยังเป็นสินค้าที่ผลิตโดยนำรูปภาพหรือสัญลักษณ์ของเรื่องดังกล่าวมาทำเผื่อขายให้กับแฟนๆ ได้

ร่มจากอนิเมะ คณะประพันธกรจรจัด (Bungou Stray Dogs)

ร่มจากเกม THE IDOLM@STER CINDERELLA GIRLS

ปัจจุบันในประเทศญี่ปุ่นการใช้ร่มวะงะสะพบได้มากในงานพิธีการเท่านั้น การใช้ร่มตะวันตกนั้นเป็นที่นิยม และแพร่หลายมากกว่าด้วยความสะดวก ทว่าร่มวะงะสะนั้นยังคงดำรงอยู่ในฐานะสิ่งของที่เป็นตัวแทนของชีวิต และวัฒนธรรมอันมีคุณค่า ร้านค้าที่ขายวะงะสะโดยเฉพาะยังพบเห็นได้พร้อมทั้งช่างฝีมือทั้งหลายยังคงรังสรรค์ผลงานของตนเองเพื่อสืบทอดความสวยงามอันเป็นเอกลักษณ์ให้คงอยู่สืบไปในอนาคต

หากผู้อ่านได้มีโอกาสไปเที่ยวที่ประเทศญี่ปุ่น อนิไทม์อยากให้ลองแวะเยี่ยมชมร้านขายร่มวะงะสะหรือถ่ายภาพความงามของร่มวะงะสะที่พบเห็นมาแบ่งปันให้ทุกคนได้รู้จักกันนะคะ

 

อ้างอิง :

ยังมีบทความ ข่าวสาร และสาระดีๆ เกี่ยวกับการ์ตูนอีกมากมาย!

ติดตามอัพเดตไวสุดๆ ทางทวิตเตอร์! |

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *