home CULTURE, SCOOP ‘Kyudo’ จากอาวุธสงครามสู่การฝึกฝนจิตใจ

‘Kyudo’ จากอาวุธสงครามสู่การฝึกฝนจิตใจ

อนิเมะเรื่องใหม่ที่กำลังจะฉายในช่วงปลายปีนี้อย่างเรื่อง Tsurune มีหนุ่มๆ ยิงธนูกันหลายคนเลยและนั่นอาจจะทำให้หลายๆ คนอยากจะรู้เรื่องของการยิงธนูกันมากขึ้นใช่ไหมคะ ในครั้งนี้เราเลยขอนำเสนอ ‘คิวโด’ ศิลปะการต่อสู้ด้วยธนูของญี่ปุ่นให้ทุกคนได้รับรู้กันค่ะ

 

ศิลปะการต่อสู้ของเหล่าซามูไร

ในญี่ปุ่นมีการยิงธนูมาตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ แต่สำหรับ คิวโด หรือ Kyudo มีความหมายว่า ศาสตร์แห่งธนู ซึ่งเป็นศิลปะการต่อสู้ด้วยธนูรูปแบบหนึ่ง ได้เริ่มต้นมาจากการฝึกยิงธนูของเหล่าซามูไร และขุนนาง แต่ต่อมาเมื่อหมดยุคสงคราม การฝึกยิงธนูจึงถูกเปลี่ยนมาใช้ยิงเพื่อฝึกฝนสมาธิและจิตใจของตัวเองแทน ปัจจุบันมีบางพื้นที่ของญี่ปุ่นที่ใช้ศิลปะการยิงธนูนี้ประกอบในพิธีการสำคัญต่างๆ เช่น พิธียาบุซาเมะ(流鏑馬式)และพิธีไล่ยักษ์(追儺式)เป็นต้น

คิวโด ในปัจจุบันมีการฝึกในสำนักต่างๆ ที่สืบทอดวิธีการยิงมาจากการรบในกองทัพ ทั้งยังมีที่สืบทอดมาจากในพิธีกรรม และการยิงธนูเพื่อทำสมาธิ แต่ละรูปแบบก็จะมีจุดมุ่งหมายและให้ประโยชน์ที่แตกต่างกันด้วย ซึ่งเป้าหมายของการยิงธนูแบบคิวโดนั้นมีหลัก 3 อย่างคือ  ชิน (真 – Shin) หมายถึง ความจริง ความเที่ยงแท้ เซน (善 – Zen) คือ ความสงบ และ บิ (美 – Bi) ก็แปลว่า ความงาม การจะยิงลูกดอกออกไปได้อย่างงดงามจึงนับเป็นการฝึกฝนสมาธิและพัฒนาจิตใจ

พิธียาบุซาเมะ

 

ย้อนรอยต้นกำเนิด ‘คิวโด’

ทั้งนี้ต้นกำเนิดของคิวโดต้องเล่าย้อนไปถึงช่วงที่ผู้คนมักจะมองฝีมือของนักรบด้วยทักษะการยิงธนูนั่นเอง ตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ประมาณช่วง 7,000 ปีก่อนคริสตกาลจนถึงคริสตศักราชที่ 330 หลักฐานที่นักโบราณคดีพบจากร่องรอยของกลุ่มนักล่าสัตว์ที่เรียกว่า โจมอน (Jomon) ใช้ธนูและลูกดอกในการล่าสัตว์ มีนักประวัติศาสตร์บางท่านได้บอกไว้ว่าธนูยาวมีใช้มาตั้งแต่ยุคนี้ และคาดว่าเป็นแค่ไม้แท่งยาวขึ้นสายแบบธรรมดา ไม่มีการดัดโค้งแต่อย่างใด

ในประมาณปี ค.ศ. 330 – 1192 ญี่ปุ่นก่อตั้งอาณาจักรที่มีความเป็นเอกภาพขึ้นและได้รับอิทธิพลทางวัฒนธรรมจากจีนมาค่อนข้างมาก และสิ่งที่เข้ามาในยุคนั้นด้วยก็คือ การยิงธนูในพิธีการ นั่นเอง ช่วงเวลานั้นสังคมจีนเชื่อกันว่าทักษะการยิงธนูที่ยอดเยี่ยมนั้น แสดงให้เห็นถึงความเป็นคนที่มีเชื้อชาติที่ดี บางครั้งอาจมีการจัดพิธียิงธนูขึ้นและมีชนชั้นสูงมากมายเข้าร่วมทำให้มีพิธีรีตองมากจนเกิดเป็นความงดงามขึ้น ญี่ปุ่นเลยเกิดการดัดแปลงพิธียิงธนูขึ้นมา

ขณะเดียวกันยุคนั้นก็เป็นยุครุ่งเรืองของเหล่าซามูไรด้วยจนทำให้ในช่วงสิ้นสุดยุคมีการก่อตั้งโรงเรียนสอนศิลปะการต่อสู้ด้วยธนูขึ้นหลายแห่งอย่างเช่น โอกาสะวาระริว เป็นต้น และตั้งแต่นั้นมาธนูได้กลายเป็นหนึ่งในอาวุธหลักและเป็นหนึ่งในวิชาหลักที่นักรบต้องเรียนรู้ เมื่อถึงยุคสงครามกลางเมืองจึงมีการใช้ธนูเพื่อการสงครามขึ้นมา และมีการดัดแปลงธนูเกิดขึ้นหลายครั้งจนสมบูรณ์แบบในที่สุด แต่อย่างไรก็ตามยุคนี้ก็เป็นจุดจบของธนูในสงครามด้วยเช่นกัน

ในปี ค.ศ.1543 ชาวโปรตุเกสได้นำปืนไฟเข้ามาในญี่ปุ่น ช่วงแรกเหล่านักรบไม่เห็นความสำคัญของปืนไฟเหล่านี้ เนื่องจากมีราคาแพงและใช้งานค่อนข้างยาก นอกจากนี้บรรดานักรบต่างก็รังเกียจที่จะใช้อาวุธจากต่างชาติ ต่อมาโอดะ โนบุนากะ ขุนพลเลื่องชื่อแห่งยุค ได้ให้ช่างในเมืองซาไคและโอมิ ทำการผลิตปืนเลียนแบบเป็นจำนวนมากทำให้ราคาถูกลงเหล่านักรบจึงเริ่มเห็นประสิทธิภาพของมันนั่นเอง การใช้ธนูจึงลดความสำคัญลงและหายไปในที่สุด แต่กลับปรากฏในรูปแบบของอุปกรณ์ฝึกจิตใจแทน

 

จากอาวุธสู่การฝึกฝนทางจิตใจ

ถึงแม้ว่าธนูจะไม่ใช่อาวุธหลักของกองทัพอีกต่อไป แต่ความเชื่อของญี่ปุ่นที่ผูกพันกับธนู ทำให้การยิงธนูในพิธีการกลับมาแพร่หลายอีกครั้ง คำว่า คิวโด จึงถูกใช้เป็นครั้งแรกในช่วงนี้และแตกแขนงออกไปเป็นหลายสาย มีโรงเรียนสอนมากมายทำให้มีจำนวนผู้ฝึกเพิ่มขึ้นมาก ต่อมา Great Japan Martial Virtues Association (大日本武徳会) ซึ่งเป็นสมาคมเพื่อการฟื้นฟูศิลปะการต่อสู้โบราณ เข้ามาจัดระเบียบ เชิญเหล่าผู้นำแต่ละสายเข้ามาประชุมกัน เพื่อหาสายที่จะเป็นสายหลักของคิวโด

หลังจากช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ญี่ปุ่นได้จัดตั้งองค์กรคิวโดขึ้นมา เพื่อป้องกันการล่มสลายของการฝึกคิวโดในประเทศและได้ตั้งชื่อว่า เซนนิฮง คิวโด เรนเมย์ (全日本弓道連盟) หรือสมาพันธ์คิวโดระดับประเทศนั่นเอง ซึ่งคิวโดเป็นที่นิยมมากเพราะได้ฝึกทั้งเรื่องสมาธิและความแข็งแรงไปพร้อมกัน แม้กระทั่งในระดับมัธยมปลายและอุดมศึกษาก็ได้รับความนิยมเป็นอย่างยิ่ง และปัจจุบันก็มีการจัดสหพันธ์คิวโดระหว่างประเทศ (International Kyudo Federation; IKYF) ขึ้นมาด้วย

 

เตรียมตัว…ยิง!

คิวโดมีการสอบเพื่อเลื่อนขั้นเหมือนกับศาสตร์การต่อสู้อื่นๆ เช่นกัน แต่ผู้คนบางกลุ่มไม่ต้องการลำดับขั้นแต่เจาะจงอยู่ที่การพัฒนาตนเองเสียมากกว่า แม้จะมีการสอบเลื่อนสายแต่เหล่าผู้สอบจะไม่ผูกสายบอกลำดับขั้นของตนเองเหมือนกับที่ในศาสตร์การต่อสู้อื่นทำ สิ่งที่ได้จากศาสตร์แห่งธนูนี้คือ ช่วยให้ผู้ฝึกออกจากความขัดแย้งต่างๆ ในอารมณ์ ทั้งยังเป็นการคงไว้ซึ่งความสง่างามของตนเองแม้จะอยู่ภายใต้แรงกดดันก็ตาม

การเตรียมพร้อม เตรียมตัวในการยิงคิวโดแบบขั้นพื้นฐาน จะแบ่งเป็น 8 ขั้นตอนและมีชื่อเรียกด้วย คือ อะชิบุมิ(足踏み) หรือการเตรียมท่ายืนให้พร้อมในการยิงธนู โดสึคุริ(胴造り) การจัดระเบียบร่างกาย ยุคะมาเอะ(弓構え) การเตรียมท่าจับธนู อุจิโอโกะชิ(打起こし) การยกคันธนูขึ้น ฮิกิวะเกะ(引き分け) การดึงธนูลงให้อยู่ในระดับเตรียมยิง ไค(会) หรือท่าเตรียมพร้อมยิง ฮะนะเระ(離れ) การปล่อยลูกธนู และสุดท้าย ซังชิง(残心) คือการคุมสภาพร่างกายจิตใจค่ะ

คิวโดเป็นสิ่งที่ช่วยให้ผู้คนสามารถพัฒนาตนเองให้อยู่ภายใต้จิตอันสงบ ท่วงท่าและบุคลิกที่สง่างามสามารถสร้างแรงดึงดูดได้เป็นอย่างดีทีเดียวค่ะ เพื่อนๆ ลองกลับไปดูอนิเมะเรื่องโปรดที่มีการใช้ธนูดูกันนะ ท่วงท่าของตัวละครยามถือธนูจะต้องสง่ามากๆ เลยล่ะค่ะ

ยังมีบทความ ข่าวสาร และสาระดีๆ เกี่ยวกับการ์ตูนอีกมากมาย!

ติดตามอัพเดตไวสุดๆ ทางทวิตเตอร์! |

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Comment moderation is enabled. Your comment may take some time to appear.