home SCOOP รู้จักกับ ‘โดจินชิ’ ผลงานและสินค้าทำมือของเหล่าผู้สร้างสรรค์

รู้จักกับ ‘โดจินชิ’ ผลงานและสินค้าทำมือของเหล่าผู้สร้างสรรค์

‘โดจินชิ’ ถ้าพูดคำนี้กับคนวงนอกที่ไม่ได้รู้จักการ์ตูนมากเท่าไหร่ ภาพของการ์ตูนทะลึ่งจะเข้ามาในความคิดของใครหลายๆ คน ซึ่งก็ไม่ใช่เรื่องแปลกเพราะคำว่าโดจินชิก็ครอบคลุมความหมายถึงการ์ตูนเหล่านั้นด้วย แต่ว่านั่นเป็นเพียงแค่ส่วนหนึ่งเท่านั้น โดจินชิไม่ได้หมายถึงแต่การ์ตูนติดเรตเพียงอย่างเดียว แต่ยังหมายถึงการ์ตูนและสินค้าทำมือประเภทอื่นๆ ด้วย แต่ก่อนที่เราจะไปเจาะลึกถึงเนื้อหาตรงนั้น ขอแนะนำความหมายของคำว่า โดจินชิ กันก่อนนะคะ

โดจินชิ(同人誌) เป็นคำภาษาญี่ปุ่น ย่อมาจากคำว่า โดจินซัตชิ (同人雑誌) โดยเกิดจากการสมาสคำระหว่าง โดจิน (同人) ที่หมายถึง คนหรือกลุ่มคนที่ชื่นชอบในสิ่งเดียวกัน รวมเข้ากับคำว่า ซัตชิ (雑誌) ที่แปลตรงตัวได้ว่า นิตยสาร เมื่อมารวมกันเป็น โดจินซัทชิ จึงมีความหมายว่า หนังสือหรือสิ่งพิมพ์ที่จัดทำโดยกลุ่มคนที่ชื่นชอบในสิ่งเดียวกัน ซึ่งผลงานเหล่านี้เป็นการจัดทำด้วยน้ำพักน้ำแรงของเหล่าผู้สร้างสรรค์หรือแฟนคลับโดยที่ไม่ผ่านบริษัทหรือสำนักพิมพ์

นักเขียนอิสระหรือกลุ่มผู้สร้างสรรค์เหล่านั้นเรียกว่า เซอร์เคิล (Circle / サークル) มีที่มาจากในอดีตซึ่งใช้เรียกกลุ่มที่มารวมตัวกันเพื่อสร้างสรรค์ผลงาน เพราะยุคก่อนนั้นการตีพิมพ์มีราคาสูงมาก จึงต้องรวมกลุ่มเพื่อช่วยกันหารค่าใช้จ่าย แม้ในปัจจุบันค่าใช้จ่ายการตีพิมพ์ถูกลงในระดับที่นักเขียนสามารถผลิตผลงานด้วยตัวคนเดียวได้ แต่คำว่าเซอร์เคิลนั้นยังเป็นคำติดปากใช้เรียกผู้สร้างสรรค์ผลงานมาจนทุกวันนี้

เมื่อเป็นงานที่ไม่ได้ผ่านสำนักพิมพ์หรือบริษัท ศิลปินจึงสามารถนำเสนอและใส่จินตนาการได้อย่างเต็มที่ ซึ่งรวมถึงภาพที่ไม่จำเป็นต้องมีหมอกศีลธรรมด้วย อาจจะเป็นเพราะผลงานประเภทเรต 18+ นั้นมีค่อนข้างมาก จึงทำให้หลายคนเข้าใจผิดไปว่าโดจินหมายถึงการ์ตูนประเภทนั้นไปเสียหมด 

แต่ที่จริงแล้วโดจินนั้นเป็นคำเรียกกว้างๆ ที่ครอบคลุมถึงสินค้าทำมือทุกประเภทที่ผู้สร้างสรรค์สมัครเล่นเป็นผู้สร้าง ซึ่งในประเทศญี่ปุ่นนอกจากจะมีหนังสือทำมือ (โดจินชิ) แล้ว ยังมีอะไรทำมืออีกมากมายที่เซอร์เคิลทำเองและขายแก่ผู้ที่ติดตามผลงานด้วยตนเอง ซึ่งมีกระทั่งเกม ภาพยนตร์แอนิเมชัน 2D และ 3D ที่ทำอย่างจริงจัง รวมถึงสินค้าแฮนด์เมดในธีมต่างๆ (ส่วนมากจะอิงจากการ์ตูน) เช่น เครื่องประดับ ของแต่งบ้าน ภาพพิมพ์ ดินปั้น เป็นต้น

 

ในประเทศญี่ปุ่น วงการโดจินนั้นใหญ่มากถึงขั้นมีร้านขายสินค้าโดจินโดยเฉพาะ เช่นร้านนี้ที่ชื่อ Tora No Ana

และกระทั่งเฉพาะสินค้ากลุ่มโดจินชิเองก็ไม่ได้มีเพียงหนังสือการ์ตูนเพียงอย่างเดียว ด้วยความที่เป็นหนังสือที่ทำโดยคนที่ชอบสิ่งเดียวกัน ความสนใจทุกประเภททุกแขนงก็สามารถเขียนออกมาเป็นหนังสือทำมือได้ อย่างที่ผู้เขียนเคยพบในญี่ปุ่นก็เช่น หนังสือบทรีวิวอนิเมะที่น่าสนใจประจำซีซัน หนังสือสรุปผลการแข่งขันฟุตบอลเจลีก หนังสือรวมประวัติเรือรบในช่วงสงครามโลก หนังสือแนะนำวรรณคดีคลาสสิกของญี่ปุ่น นำเสนอในสารพัดรูปแบบ เช่น เท็กซ์บุ๊ก โฟโต้บุ๊ก อาร์ตบุ๊ก ไลท์โนเวล ฯลฯ ทั้งหมดนี้คงจะพอยืนยันได้แล้วว่าโดจินไม่จำเป็นต้องมีเรื่องเพศมาเกี่ยวข้องเสมอไป


สิ่งที่ควรรู้เกี่ยวกับโดจินชิ

โดจินชิสามารถแบ่งออกเป็นสองประเภทใหญ่ๆ ได้ดังนี้

โดจินชิออริจินอล : หมายถึงผลงานหรือสินค้าที่นักเขียนสร้างสรรค์ขึ้นมาเป็นงานของตัวเองโดยไม่ได้อ้างอิงเค้าโครงเรื่องหรือตัวละครใดใดจากงานของผู้อื่น

โดจินชิพาโรดี หรือ นิจิโซซาคุ (二次創作) : เป็นประเภทที่ได้รับความนิยมค่อนข้างมาก งานโดจินชิที่นำตัวละครหรือเค้าโครงจากเรื่องใดเรื่องหนึ่งมาเขียนล้อเลียนหรือแต่งเนื้อหาสนองความต้องการที่อยากให้เกิดกับเรื่องนั้น ส่วนใหญ่แล้วจะเป็นงานที่นักเขียนชื่นชอบหรือเป็นแฟนคลับ จึงถูกเรียกว่าเป็นงานแฟนเมดด้วยเช่นกัน

สิ่งหนึ่งที่ผู้ที่เริ่มต้นอ่านโดจินชิใหม่ๆ ควรเข้าใจคือโดจินชิจะมีราคาสูงกว่าหนังสือการ์ตูนทั่วไปในท้องตลาดเป็นปกติ เนื่องจากโดจินชิแต่ละปกนั้น เซอร์เคิลจะพิมพ์ทีละจำนวนไม่มากนัก เช่น 20-50 เล่มสำหรับเซอร์เคิลระดับทั่วไป หรือ 100-300 เล่มสำหรับเซอร์เคิลที่มีชื่อเสียงมากขึ้นมาหน่อย ซึ่งถือเป็นจำนวนที่ต่างกับจำนวนพิมพ์ 3,000 เล่มของสำนักพิมพ์การ์ตูนอย่างไม่ต้องสงสัย ด้วยเหตุนี้เอง ค่าพิมพ์เฉลี่ยต่อเล่มของโดจินชิจึงสูงกว่าหนังสือการ์ตูนปกติ ประกอบกับเซอร์เคิลเป็นผู้วาดและดำเนินกระบวนการด้วยตนเองทั้งหมด ต้นทุนในการวาดและค่าเหนื่อยเฉลี่ยต่อหน้าก็เพิ่มเข้าไปในต้นทุนต่อเล่มด้วย จึงสะท้อนออกมาในราคาขายที่สูงกว่า อย่างโดจินชิในไทยที่หนา 20-40 หน้าราคาจะอยู่ที่ประมาณ 100 บาท ซึ่งแพงกว่าหนังสือการ์ตูนจากสำนักพิมพ์ที่หนา 200 หน้าราคา 60 บาทเป็นเรื่องธรรมดา

ถึงอย่างนั้นแล้ว โดจินชิก็มีความแตกต่างที่ผู้อ่านจำนวนมากยอมจ่าย นอกจากจะมีผลงานมากมายที่หาอ่านไม่ได้จากสำนักพิมพ์ออฟฟิเชียลแล้ว หนังสือทุกเล่มยังเป็นหนังสือลิมิตเต็ดที่มีเพียงไม่กี่คนเท่านั้นที่ได้ครอบครอง ที่สำคัญเรายังมีโอกาสได้พบหรือขอลายเซ็นจากนักเขียนเจ้าของผลงานโดจินชิที่เราติดใจอีกด้วย เรียกได้ว่านอกจากจะซื้ออ่านเอาเนื้อหาแล้ว โดจินชิยังมีคุณค่าทางใจอีกมากๆ ด้วยค่ะ

 

พื้นที่ของการแลกเปลี่ยน

เมื่อมีผลงานหรือสินค้า แน่นอนว่าต้องมีพื้นที่สำหรับปล่อยของ จึงกำเนิดเป็นงานโดจินชิหรือตลาดนัดโดจินชิที่รวมพลเหล่าคนชอบสร้างสรรค์การ์ตูนมาพูดคุยแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกัน ทั้งผู้สร้างสรรค์ได้มานำเสนอผลงาน และผู้ที่รักการ์ตูนก็ได้เข้ามาเลือกชมเลือกซื้อ งานโดจินชิอาจแบ่งประเภทได้เป็น งานออนลี่ หรือออนลี่อีเวนต์ ซึ่งเป็นงานที่กำหนดหัวข้อเฉพาะ เช่น ขายได้เฉพาะโดจินชิของเรื่องนารุโตะเท่านั้น หรือทั้งงานมีแต่การ์ตูนแนวเกมออนไลน์ กับอีกประเภทที่เรียกว่า งานรวม ซึ่งตรงข้ามกับงานออนลี่คือไม่ได้จำกัดที่หัวข้อใดหัวข้อหนึ่ง

ผู้คนนับแสนหลั่งไหล่ไปที่งานคอมิเกะ ที่อาคารโตเกียวบิ๊กไซต์ กรุงโตเกียว

ในประเทศญี่ปุ่น คอมิก มาร์เก็ต หรือที่เรียกกันติดปากว่า คอมิเกะ คืองานโดจินชิที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในโลกซึ่งจัดที่โตเกียวบิ๊กไซต์ ในกรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่นปีละ 2 ครั้ง ซึ่งกินระยะเวลาจัดถึง 3 วันติดต่อกันและมีเซอร์เคิลหมุนเวียนมาออกบูธมากกว่า 2,000 ราย นอกจากนี้ยังมีงานขนาดย่อมและงานเฉพาะกลุ่มอื่นๆ จัดขึ้นตลอดทั้งปี

ส่วนประเทศไทยเองก็มีงานโดจินชิให้คอการ์ตูนได้เที่ยวชมต่อเนื่องทุกเดือน โดยมีงาน Comicavenue ซึ่งเป็นงานที่ใหญ่ที่สุดแห่งปีที่ทุกคนเฝ้ารอคอย นอกจากนี้ก็ยังมีงานไซส์เล็กไซส์ใหญ่ให้เที่ยวกระจายตลอดปีเช่นเดียวกับญี่ปุ่น (มีเว็บ doco.in.th เป็นศูนย์รวมข่าวงานโดจินชิ) หรือหากพลาดโอกาสไม่ได้มาเที่ยวงานด้วยตนเองก็ยังมีร้านค้าออนไลน์ที่รวบรวมสินค้าและผลงานโดจินชิไว้อย่าง Homu หรือสามารถติดต่อสื่อสารกับเจ้าของผลงานโดยตรงผ่านเพจเฟซบุ๊กหรือช่องทางโซเชียลเน็ตเวิร์กอื่นๆ ของเซอร์เคิล

โดจินชิ จึงไม่ได้เป็นเพียงอีกทางเลือกสำหรับคอการ์ตูนที่จะได้ลองอ่านสิ่งที่น่าสนใจนอกจากการ์ตูนของสำนักพิมพ์ แต่ยังเป็นสังคมของเพื่อนที่ชอบเขียน ชอบอ่าน และชอบในสิ่งเดียวกันได้มาพบปะกัน และยังเป็นพื้นที่การแสดงออกของนักสร้างสรรค์รายย่อยโดยไม่ติดข้อจำกัดใดๆ ด้วย ว่าแล้วก็ขอฝากโดจินชิไว้ให้ทุกคนได้ลองเสพลองสนับสนุนผลงานทำมือกันนะคะ

 

ว่ามาถึงตรงนี้แล้วก็ขอพ่วงโฆษณาเล็กน้อย งานโดจินชิที่จัดโดยอนิไทม์ก็มีด้วยนะ Original Connect เป็นงานที่เปิดจำหน่ายเฉพาะโดจินชิออริจินอลเท่านั้น ซึ่งกำลังจะมีขึ้นในวันที่ 17 ธันวาคม 2560 และ Comic Square คืองานที่จัดจำหน่ายทั้งออริจินอลและงานพาโรดี ซึ่งกำลังจะจัดครั้งที่ 2 ในวันที่ 18 มีนาคม 2561 แล้วพบกันค่ะ

 

แนะนำให้อ่านต่อ

รู้จักกับ ‘คอมิกมาร์เก็ต’ งานโดจินชิสุดยิ่งใหญ่ที่คอการ์ตูนไม่ควรพลาด

 

ยังมีบทความ ข่าวสาร และสาระดีๆ เกี่ยวกับการ์ตูนอีกมากมาย!

ติดตามอัพเดตไวสุดๆ ทางทวิตเตอร์! |

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Comment moderation is enabled. Your comment may take some time to appear.